De samenwerking tussen scholen en ouders is in de praktijk soms uitdagend. Verschillen in visie over wat een leerling nodig heeft voor zijn of haar ontwikkeling kunnen leiden tot spanningen tussen ouders en school. Kinderen voelen deze spanningen haarfijn aan, terwijl juist een veilige omgeving essentieel is voor hun welzijn en ontwikkeling.
Daarnaast zien scholen dat de vanzelfsprekende autoriteit van de school onder druk staat. Tegelijkertijd is betrokkenheid van ouders en leerlingen niet alleen wenselijk, maar ook wettelijk vastgelegd via het hoorrecht.
Ervaringen van ouders bieden waardevolle inzichten
Tijdens de bijeenkomst luisterden we naar moeders van kinderen die extra ondersteuning ontvangen. Hun verhalen maakten duidelijk hoe belangrijk wederzijds begrip en open communicatie zijn.
Zij benadrukten onder meer het belang van de aanwezigheid van leerkrachten op het schoolplein, bij de deur van de school. Een korte vraag of informeel gesprek kan veel betekenen voor ouders. Heb je op dat moment geen tijd voor een gesprek, maak dan een afspraak. Ook gaven de moeders aan dat scholen niet altijd direct in de actiestand hoeven te schieten. Soms hebben ouders en leerlingen juist tijd nodig om veranderingen of aanpassingen te verwerken.
Goede gesprekken kosten tijd, maar leveren uiteindelijk vaak tijdswinst op, doordat er meer begrip en vertrouwen ontstaat. Ouders maken daarnaast een eigen proces door, waarin ook gevoelens van onzekerheid, verlies of rouw een rol kunnen spelen. Door hier ruimte voor te maken, ontstaat meer verbinding tussen ouders en school.
Luisteren is een gevende houding
Tijdens een inspirerende lezing en reflectieve opdracht vanbinnenuit stond het thema luisteren centraal. We leerden dat luisteren een actieve en gevende houding vraagt. Mensen horen immers vaak verschillende dingen in hetzelfde gesprek. Dat gaat niet over goed of fout, maar over hoe wij vanuit onze eigen ervaringen, emoties en verwachtingen luisteren.
De reflectieve opdracht liet deelnemers stilstaan bij vragen als: welke stemmen klinken er in mij wanneer ik met iemand in gesprek ben? Welke emoties roepen deze stemmen op? En welke waarden en behoeften liggen daaronder?
Emoties fungeren daarbij als belangenbehartigers: zij laten zien wat voor ons belangrijk is en beïnvloeden de manier waarop wij gesprekken voeren.
Luisteren op het niveau van behoeften
Om echt te kunnen luisteren is het belangrijk om verschillende innerlijke stemmen te herkennen, te onderzoeken en uiteindelijk te integreren. Wanneer we luisteren op het niveau van behoeften, ontstaat er ruimte voor wederzijds begrip.
Daarbij gaat het niet om zoveel mogelijk vragen stellen, maar juist om aandachtig aanwezig zijn bij wat de ander vertelt.
Een belangrijke les van de dag was: ‘Om goed te luisteren naar de ander is het noodzakelijk om goed naar jezelf te luisteren’.
Drie kernvragen voor ieder gesprek
De deelnemers kregen drie praktische vragen mee die helpen om met meer aandacht naar de ander te luisteren:
- Horen: Wat hoor ik hem of haar vooral zeggen?
- Aanvoelen: Hoe moet dit voor hem of haar zijn?
- Begrijpen: Waar heeft hij of zij behoefte aan?
Door deze observaties hardop terug te geven in een gesprek, laat je zien dat de ander gehoord, gevoeld en begrepen wordt. Zo ontstaat ruimte voor echte ontmoeting en verbinding.
Behoefte aan verdieping
Wil je meer leren over luisteren naar jezelf en de ander? De SO Randstad academie biedt een verdiepend aanbod.
Kindgesprekken in de praktijk
Na afloop gingen de intern begeleiders met elkaar in gesprek over de manier waarop kindgesprekken binnen de scholen worden vormgegeven. Daarbij werden verschillende praktische werkvormen uitgewisseld, zoals:
- ‘Teken je gesprek’
- Werken met vragenlijsten
- Een persoonlijk startblad aan het begin van het schooljaar
- Het gebruik van handpoppen of Playmobil-figuren
Deze werkvormen helpen kinderen om hun gedachten, gevoelens en behoeften beter onder woorden te brengen, zodat hun stem daadwerkelijk gehoord wordt.
Met de inzichten uit deze bijeenkomst werken we samen verder aan een onderwijsomgeving waarin luisteren en samenwerking centraal staan.
